Ma o nā pilikia kākau i hoʻoponopono ʻia e ka ʻenehana hou, eia ka nīnau hoʻokahi no mākou iho: Hiki anei ke kūlike kā mākou hana? Ma laila e pono ai ko ʻoukou kōkua ʻana mai.
Ka nota a ka luna hoʻoponopono: Unuhi ʻia na Ākea Kahikina. Click here to read this article in English.
I koʻu nīnauele ʻia ʻana i kēlā kauwela aku nei no ke alakaʻi ʻana iā Civil Beat, ua nīnau ʻia wau e kekahi pānela o nā mea he kūkala nūhou a he luna hoʻoponopono i kekahi nīnau i hiki ʻole ai koʻu pane ʻana aku, a penei ka nīnau: “Kākoʻo anei ʻoe i ke kākau māka hōʻano hou ma Civil Beat?”
Ua kamaʻāina ʻē wau i ka ʻokina me ke kahakō i koʻu mau huakaʻi ʻē ʻana i Hawaiʻi, a ua maʻa wau i kēia ʻano pilikia ma Kaleponi i pili i ka pāpaho ʻōlelo Pelekāne i kākau ʻia ai nā māka hōʻano hou o ka ʻōlelo Kepania. Akā, ʻaʻole lawa koʻu ʻike i ka moʻolelo kumu o nā māka hōʻano hou o ka ʻōlelo Hawaiʻi no ka pane pono ʻana i ia nīnau i kēlā ʻauinalā o Iulai.
‘Ka Ulana Pilina’ is an ongoing collection of news articles and opinion pieces written in the Hawaiian language to better connect with our Indigenous readers, identify underreported stories and improve our engagement with an underserved community.
No laila, ua koho wau i ka palena waena e like me ka moho maʻamau, me ka ʻōlelo ʻana penei, ua ʻoluʻolu nō wau i ka noʻonoʻo ʻana pēlā, akā, ua pono iaʻu ke aʻo hou mai.
Na ia noiʻi i alakaʻi mai iaʻu ma nā alahele hoihoi like ʻole i pili i ka moʻolelo o kēia ʻōlelo kupa, ʻaʻole pili wale i ke kiko ʻana, ua pili hoʻi i ka puana, a ma ka pae kaʻina hana, ua pili i nā pilikia ʻāpiki ma ka hoʻohana ʻana i ka ʻenikini ʻimi, ʻoiai, makemake mākou e hiki iā haʻi ke ʻimi pono i kā mākou mau ʻatikala ke loaʻa a loaʻa ʻole hoʻi nā māka hōʻano hou ma ka pahu ʻimi ma Google.
ʻĀnō, ʻike leʻa wau, ʻo kinohi o nā māka kālele o ka ʻōlelo Kepania, aia nō i ka ʻōlelo Lākina a me ka eñe ma nā palapala kahuna kākau ma nā Wā Waena, akā, ʻo nā māka hōʻano hou o ka ʻōlelo Hawaiʻi, he mea hou nō ia nāna e kōkua i ka puana pololei ʻana a nā mea ʻōlelo Hawaiʻi. Ma nā ʻōlelo wehewehe like ʻole e hōʻike ʻia ai ka pono o ka puana pololei, hoʻohana ʻia kēia mau huaʻōlelo me he laʻana lā, penei: pau, paʻu, paʻū, pāʻū.
ʻO ia laʻana o luna, noʻu iho, ua lawa ʻē nō i ka hōʻike ʻana i ke kūpono o ka paipai māka ʻana.
Akā, i ka wā ma mua, he ālaina nā pilikia ʻenehana, e laʻa nā ʻōnaehana paʻi puke pūnaewele e hoʻohana i ka pāʻālua ma kahi o nā māka i kākau maiau ʻia ke hoʻopuka ʻia kahi ʻatikala. No laila, ua hoʻomakauliʻi wau i kēia pilikia, a ua ʻike ʻia, he hoa aloha ka ʻenehana o kēia lā: ʻaʻole hoʻopilikia ka ʻokina me ke kahakō i nā ʻimina i kēia wā, a ua ʻoluʻolu kēia ʻano māka i kā mākou ʻōnaehana mālama ʻikepili, mai ka papa pihi a i ke kelepona a i nā lolo uila.
I ʻelima mau mahina aku ma hope o ka nīnauele ma Iulai, ua maopopo iaʻu ka haʻina: ʻAe, he pono nō ko kākou kākau māka ʻana penei. Nui nā kānaka i waele mai i alahele no mākou, e laʻa ʻo Hawaiʻi Magazine, ke Kulanui o Hawaiʻi, a me ke Keʻena Halihali o ka mokuʻāina. Mau nō ko mākou kākau ʻana i ia mau ʻano māka mai ka makahiki 2021 aku ma kā mākou papahana ʻo Ka Ulana Pilina, kahi e unuhi ʻia ai kekahi mau ʻatikala na Civil Beat ma ka ʻōlelo Hawaiʻi.
Eia hoʻi, ua ʻike maka nō paha ʻoukou i ko mākou kākau ʻana i nā māka hōʻano hou ma nā ʻatikala ʻōlelo Pelekāne i kēlā mau pule aku nei, ʻoiai, ua hoʻāʻo iki kekahi o nā limahana i kēia ʻano hana. ʻAʻole hoʻohana nā kānaka a pau i nā māka ma ko lākou mau inoa ponoʻī, no laila, hōʻihi mākou i ka makemake o kēlā me kēia kanaka, a pēlā hoʻi me nā hui like ʻole kekahi. E hoʻomau aku ana mākou i ka unuhi ʻana i nā huaʻōlelo e pono ai ka hoʻomōakāka ʻia ʻana ma kā mākou mau ʻatikala.
No laila, koe wale hoʻokahi ālaina i mua o ka hoʻokō pono ʻana, a pili nō ia i ke ʻano kanaka, penei: Haʻaheo nō ʻo Civil Beat i ka pololei o kā mākou hana. Hiki anei ke kūlike ko mākou kākau ʻana i nā māka hōʻano hou?
Ma ʻaneʻi e pono ai ko ʻoukou kōkua ʻana mai. Ke ʻike ʻia ka hemahema nui me ka hemahema iki, e hoʻomaopopo wale mai — a ʻo ka ʻoi, ʻo ia nō ka ʻeleu mikimiki o ia hoʻomaopopo ʻana. ʻO ka nani o kēia waihona ʻatikala he ʻano pūnaewele, ʻo ia nō ka hiki ke hoʻoponopono koke ʻia ka hemahema, a me ka hoʻokomo ʻia ʻana o kēia mea ma ka papa helu o nā mea e hōʻoia lua ʻia ai no kēia mua aku. E leka uila mai iā tips@civilbeat.org, me ke kākau ʻana mai ma ka lālani kumuhana, penei: “Diacriticals check.”
Eia mai kuʻu wahi noi ʻoluʻolu iā ʻoukou, penei: e ʻōlelo mai ma kahi o ka loiloi ʻana mai. Maopopo ʻē, ʻaʻole e hemolele mau ana kā mākou hana, keu hoʻi ma kinohi, akā, ʻo ka mea hemahema, ʻaʻole nō ia ko mākou makemake a me ko kākou hana pū ʻana.
Ua kākoʻo ʻia kēia papahana e ka ʻOhana o Harry Nathaniel, Levani Lipton, ka ʻOhana Mar, a me Lisa Kleissner.
Sign up for our FREE morning newsletter and face each day more informed.