Kā ka luna hoʻoponopono nota: Unuhi ʻia na Ākea Kahikina. Click here to read this article in English. 

He ʻelua makahiki ka lōʻihi o ka wā maʻi ahulau. He ʻelua makahiki me ka ʻole o ka lā kula “maʻamau.” He ʻelua makahiki e koi ʻia ai nā mākua e lilo i kumu home me ka ʻole o ka palapala ʻāina a me ka hoʻolālā haʻawina. 

I loko nō o kēia mau makahiki aku nei, mau nō ka hihia ma nā ʻohana he nui. Ke nūnēnūnē nei kekahi i ka mākaukau ʻole o kā lākou mau keiki, ʻoiai, ua mākaukau ʻole ko lākou mau kula i ke aʻo ʻana aku ma ka wā maʻi ahulau.

He pono ko Hawaiʻi e hana koke e hoʻomākaukau pono ʻia ai kā kākou mau keiki no ke alakaʻi ʻana mai iā kākou i ka wā e hiki mai ana, a hiki ke hana ʻia pēlā me nā mea pono i loaʻa ʻē. 

He paʻakikī a he mea hoʻokaʻawale ka hopena o ka wā maʻi ahulau, keu hoʻi ma ka māhele hoʻonaʻauao. I loko nō o ka hoʻomaʻa koke ʻana o nā kula uku, ua waiho wale ʻia nā ʻohana e kaukaʻi ana i nā kula aupuni. Loaʻa ʻole i nā kula aupuni he nui nā hoʻolālā haʻawina a me nā hoʻolālā mālama olakino ke hoʻi kino nā haumāna. 

Ua ʻike akula mākou i ka ʻāʻumeʻume o nā ʻohana ma ka hoʻopili ʻana i nā keiki i ka hoʻonaʻauao a me ka moʻomeheu ma ka manawa like. Ma ke ʻano he makua, he kumu, a he Kanaka Maoli, ʻaʻole i hiki iā mākou ke hulikua i kēia pilikia. Ma ke ʻano he makuahine, ua ʻike maka mākou i kēia mau ālaina, a ua ʻike ʻia hoʻi ko mākou hiki ʻana ke hana nui. ʻO ia ke kumu o ko mākou hoʻokumu ʻana i kā mākou polokalamu hoʻonaʻauao ponoʻī ʻo Ka Hale Hoaka. 

ʻO Ka Hale Hoaka wale nō ka polokalamu punaewele ma Hawaiʻi e kākoʻo i nā haumāna a me nā ʻohana ma nā kula kuʻuna a me nā kula home e loaʻa ai ka lei o ka lanakila ma kēia wā pōpilikia. Ma luna aʻe o ke aʻo kuʻuna ʻana aku ma kahi kahua punaewele, ua kaukaʻi ʻia ka pāpaho launa kanaka e hoʻomāhuahua i ko mākou kaiāulu a e aʻo i nā keiki i pono ai kā kākou mau keiki. 

E Hoʻomau I Ka Moʻomeheu Hawaiʻi

Ua hāʻawi akula mākou i nā haʻawina manuahi ma o Facebook Live, a ʻo ia kai kākoʻo i ko kākou mau pā ʻoihana i alakaʻi ʻia e nā wāhine a me nā Kānaka Maoli e launa me nā kānaka a puni ka honua a holomua pono. Ua hiki iā mākou ke kaʻana i ka ʻōlelo Hawaiʻi a me nā moʻomeheu ʻē aʻe. Ua hoʻohui pū ʻia ko mākou mau haumāna ma o nā oli, nā hana noʻeau, a me nā hana ʻē aʻe. Ma o kā mākou haku ponoʻī ʻana i nā haʻawina, ua hiki iā mākou ke hoʻohui pū i nā mea pono aʻo he kuʻuna a he kūikawā, i mea e hemo ai ke ālaina moʻomeheu a me ke ālaina hoʻonaʻauao ma o ka wā maʻi ahulau. 

Ua hoʻomaka haʻahaʻa kā mākou polokalamu me nā kānaka he mau haneli. Ua hala ʻelua mau makahiki, a ma o nā papa pūnaewele, nā hoʻokūkū a me nā hoʻolaha ma Facebook i uku ʻia, ua hiki iā mākou ke hoʻopili i nā kānaka he 12,000 a ʻoi e komo ana i nā papa uku a me nā papa manuahi, a ʻo ko lākou ʻiʻini akula nō ia i ka hoʻomau ʻana i ka moʻomeheu Hawaiʻi. 

Mai kinohi mai o Ka Hale Hoaka, ua hiki iā mākou ke hānai i kahi pūʻulu hou o nā kumu ʻōlelo Hawaiʻi, a hiki hoʻi ke aʻo aku i ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā kaiāulu i ʻō a i ʻaneʻi, e laʻa ʻo ʻEulopa a me Aotearoa. 

Ka Mea E Pono Ai Ke Keiki

Ma ke ʻano he Hawaiʻi, ua hānai ʻia mākou e mālama aku kekahi i kekahi. Ma ke ʻano he kumu, ua ʻike ʻo Maile Naehu i ka hana e pono ai a me ka mea i nele ma ke aʻo ʻokoʻa ʻana mai o nā keiki i loko o kēia mau makahiki ʻelua. ʻIke pū hoʻi ʻo ia i ke koʻikoʻi o ka pilina moʻomeheu ma ka hoʻokele ʻana i nā kai kūpikipikoʻō o nā ālaina hoʻonaʻauao. 

Ua haku ʻia kā mākou hoʻomohala haʻawina ma kahi a mākou e noho ai. He ʻike kona i ka ʻāina, ka haʻaheo, a me ka pilina. No ʻAmelika nā polokalamu pūnaewele e hāʻawi ʻia nei i nā mākua, a he maikaʻi nō paha kēlā no nā keiki ma laila, ua nele ua mau polokalamu malihini nei i ka mea ʻole e pono ai kā mākou mau keiki. 

Ma ka wā e kīpaku ʻia aku ai nā ʻohana e ke kumu kūʻai nohona pipiʻi, hōʻike aku ʻo Ka Hale Hoaka i alahele no nā ʻohana mai ʻō a ʻō e hoʻopili i ke kulāiwi a me ko lākou moʻomeheu. Haku ʻia kā mākou mau polokalamu no ka ʻākoakoa a me ke aʻo pū ʻana mai o ka ʻohana — ʻo ia kahi e hui pono pū ai nā mākua a me nā keiki. 

Na mākou i haku i ka hoʻomohala haʻawina: ʻo māua he mau makuahine hana i ʻike i ka pono no ke aʻo ʻana aku i kā lākou mau keiki ma muli o ka hiki ʻole ʻana o ka ʻōnaehana hoʻonaʻauao. He pono hoʻi kahi alahele ʻē aʻe no ka hoʻokomo ʻia ʻana o ka ʻōlelo a me ka moʻomeheu ʻōiwi i nā papa. 

Ma ke ʻano he Hawaiʻi, ua hānai ʻia mākou e mālama aku kekahi i kekahi.

ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi a me ka ʻōlelo Pelekane nā ʻōlelo kūhelu o Hawaiʻi, eia naʻe, he ʻōlelo Pelekane wale nō ke aʻo pūnaewele i nā haumāna, keu hoʻi nā haumāna kula kaiapuni. Inā hiki iā mākou ke kūkulu i kahi polokalamu holoʻokoʻa ma ka ʻōlelo Hawaiʻi a me ka ʻōlelo Pelekane, e aho e hana i nā ʻōlelo ʻelua ma nā papa ma o ka paeʻāina. A, he pono ka hoʻolaha ʻia ʻana aku o nā papa ʻōlelo Hawaiʻi a me nā papa moʻomeheu Hawaiʻi i hiki i nā kumu a me nā mākua ke komo, ʻo ia hoʻi nā kānaka e hānai ana i kēia mau keiki e kū ma ke ʻano he kupa maikaʻi nō. 

He māka nui ka wā maʻi ahulau ma ko kākou moʻolelo kūikawā, a i loko nō o nā nalowale he nui, ua lawe ʻia maila nā manawa kūpono he nui. Me he māmā lā, e kū ana māua no kā māua mau keiki a me ke kaiāulu. Hoʻopaʻa kākou i ke ola o ka moʻolelo o ko kākou poʻe, ke kahua i paepae ʻia e ko kākou mau kūpuna, a me ka hoʻoilina o nā mea a nā wāhine i hāʻawi mai ai ma o kā kākou mau keiki. 

He pono ko kākou e hana i mau polokalamu e hoʻonaʻauao pono ʻia ai a e hoʻomākaukau pono ʻia ai kā kākou mau keiki no ka wā e hiki mai ana. Ua hiki i nā mākuahine ʻelua ke hana pēlā. Hiki nō hoʻi iā Hawaiʻi ke hana pēlā kekahi.