Aia ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi ke hoʻomalu nei he $1 billiona kālā he waiwai, ʻo ia hoʻi ka waiwai ʻāina a me ka waiwai kālā noho kahu.
Ka nota a ka luna hoʻoponopono: Unuhi ʻia na Kamalani Johnson. Click here to read this article in English.
Ua ʻane pālua kahi hoʻoilina kālā i manaʻo ʻia no ka pono o nā Hawaiʻi ma ka makahiki pā anahulu i hala iho nei a he $700 miliona kona nui i kēia manawa.
He $350 miliona kālā ka nui o ka Waiwai Noho Kahu Hawaiʻi, i hoʻokele ʻia e nā lālā kahu waiwai o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, i ka makahiki 2016. I loko nō o ka hoʻolaha ʻana i nā lilo no nā makahiki 2020 a 2022, ua nui aʻe ka waiwai kālā i nā loaʻa kūmau mai ka waihona kea a me nā loli ma ka holo ʻana o ka manawa ma lalo o ke keʻena i mea e loaʻa ai nā waiwai hoʻopukapuka ʻokoʻa.
Kiʻi ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i ke kālā mai ia waihona kālā noho kahu e uku ai i nā lilo o kona mau papahana.
Ua ʻōlelo iho nei ʻo Ryan Lee, ka luna hoʻokele waiwai hoʻopukapuka o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, ma kahi hālāwai papa alakaʻi no ka puka ikaika o ka waihona waiwai hoʻopukapuka ka makahiki 2026, a ua loaʻa mai he $92 a ʻoi miliona kālā ma ka holo ʻana o ka makahiki kālā i pau ma Iune.
Ma ka helu i kona mau waihona ma Hawaiʻi, e laʻa ka waiwai ʻāina ma Iwilei a me Kakaʻako, ma kahi o ka $942 miliona kālā ka waiwai kāʻokoʻa o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi.
I loko nō o kona ʻike ʻana i ka piʻi nui o ka waiwai hoʻopukapuka, ua piʻi mālie pū nā lilo o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, a piʻi ana he 24% mai ke $54 miliona kālā i ka makahiki 2016 a i kahi palena lilo kālā ma kahi o ke $67.6 miliona kālā i kēlā makahiki kālā i hala akula.
He pili nō ia ma ka māhele i kahi kaupalena ʻana i ka unuhi ʻia mai o ia kālā mai ka Waihona Waiwai Noho Kahu Hawaiʻi ma ka 5% — he palena i hoʻokumu ʻia ma ka nānā ʻana i ka ʻawelike ma ka holo ʻana o ka ʻelima makahiki. I kēlā makahiki aku nei, ma kahi ia o ka $21 miliona kālā i kēlā me kēia makahiki. ʻO ko ke keʻena mau puʻu kālā nui aʻe, he kālā ia mai ko ka mokuʻāina hoʻohana ʻana i nā ʻāina lei aliʻi, a he $21.5 miliona kālā o ka makahiki kona nui ma hope o nā makahiki o ka paio ʻana no ka hoʻonui ʻia e ka ʻAhaʻōlelo. Loaʻa mai he $14 miliona kālā i ka waiwai ʻāina o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i kēlā me kēia makahiki. Loaʻa i ke keʻena ma kahi o ka $3 miliona kālā he kālā mokuʻāina kūmau.
Sign up for our FREE morning newsletter and face each day more informed.
Help power essential news and information
As a local newsroom, Civil Beat has a unique public service role in times of need. Your support ensures that we can pivot when emergencies arise and get vital information out to everyone, from all communities.
Support timely and accurate breaking news stories as well as impactful coverage across the state. Donate today.
About the Author
-
Blaze Lovell is a reporter for Civil Beat. He was born and raised on Oʻahu. You can reach him at blovell@civilbeat.org or at 808-650-1585.
