Ua mahalo nā mea paipai i ka pila nāna e kiaʻi i ka wai inu, akā, na kēia koho e paneʻe i ka pani ʻia ʻana o ko ka mokuʻāina wahi ʻōpala ma Nānākuli.
Ka nota a ka luna hoʻoponopono: Unuhi ʻia na Ākea Kahikina. Click here to read this article in English.
Ua ʻāpono nā mea kau kānāwai i pila ma ka Pōʻakolu nāna e pāpā i nā waihona ʻōpāla, ʻaʻole e kūkulu ʻia ma luna o nā kumu wai inu, a ʻo ka hoʻopilikia akula nō ia i ko Honolulu hana e hoʻoneʻe i kona waihona ʻōpala nui.
Na kēia pila e pāpā aku i nā waihona ʻōpala, ʻaʻole e kūkulu ʻia ma nā ʻāina mahi ma nā kalana e loaʻa ai ka nui kanaka he 500,000 a ʻoi, a hoʻopili ʻē ʻia nā māhele keu nāna e hoʻopakele aku i nā home, nā kula, me nā haukapila.
Ua hoʻololi ʻia ʻo House Bill 969 no ke kāpae ʻana i ka hua ʻōlelo ʻo “waihona wai honua koʻikoʻi,” a pāpā ʻia hoʻi nā waihona ʻōpala, ʻaʻole e kūkulu ʻia i uka o ka “laina palena no ka ʻō ma lalo o ka honua” i kahi kalana e nui aʻe ai ka helu kanaka he 500,000 a ʻoi. Ua like nō paha ka hopena i makemake ʻia, akā, ʻoi aku kona kikoʻī i kāna hana ma Oʻahu wale nō.
ʻO kēia pila wale nō ka i hoʻāpono ʻia ma kahi o nā pila like ʻole i hāpai ʻia no ke kūʻē ʻana i kā Meia Rick Blangiardi ʻōlelo hoʻolaha ma ka hopena o kēlā makahiki aku nei, ʻo ia hoʻi ka hoʻolālā a ke kaona e wehe i waihona ʻōpala hou ma kahi kahua hala kahiki i waho aʻe o Wahiawā, ma muli hoʻi o ka lā palena pau e pani ʻia ai ʻo Waimānalo Gulch ma Nānākuli.

Na ka hana wilikī o kēia wā e hōʻoia i ka hoʻohaumia ʻole ʻia ʻana o ka wai ma ka wahi i hāpai ʻia, wahi a Blangiardi me Roger Babcock i hoʻohiki mai ai i nā kamaʻāina, ʻo Babcock hoʻi kāna luna mālama ʻōpala. Akā, ma muli o ka hoʻohaumia ʻana o ka wai wāhie mokulele a ka Pūʻali Kaua Moana i ka inu wai o kēia mokupuni ma Kapūkakī, ʻuʻuku loa ka nui o kānaka i hoʻēmi ʻia ai ka hopohopo e ka ʻōlelo a ka meia.
ʻO ka wahi i hāpai ʻia e ka meia, ua manaʻo ʻia, na ia wahi e kāpae iā Waimāna Gulch Sanitary Landfill, ka waihona ʻōpala kiwikā hoʻokahi o kēia mokupuni nei. Ua hoʻomau ʻia kona ola i mau manawa, mai kona wehe ʻia ʻana mai i makahiki 1989, a ʻo ka uluhua maila nō ia o nā kamaʻāina no Nānākuli.
Ma ka ʻAha Kenekoa, ʻo Samantha DeCorte, ke kenekoa no ko Waiʻanae, ʻo ia wahine wale nō ka i koho pāloka he hōʻole. Ma ka Hale, ʻehiku mea kau kānāwai — no Waiʻanae ka hapanui o lākou — i koho pāloka he hōʻole, a ʻekolu ka mea i koho pāloka he ʻae me ke kānalua.
Hoʻouna ʻia ka pila i ke pākaukau hana o Kiaʻāina Josh Green no ka pūlima ʻia ʻana. Inā pūlima ʻo Green i ka pila, e noi aku ana nō paha ke kaona e hoʻomau hou aku i ke ola o Waimānalo Gulch i hope aku o kona lā palena pau i ka makahiki 2028, ma kahi o ka hoʻoneʻe ʻana i ka hana i kahi ʻē ma ka mokupuni.
“ʻAʻole au e hōʻole i ke kiaʻi wai ʻana,” wahi a Darius Kila i ʻōlelo mai ai ma ka papahele o ka Hale, ʻo ia hoʻi ka Luna Makaʻāinana no Nānākuli. “Ke koho pāloka nei au he hōʻole, no ka mea, ke kāpae ʻia nei kahi koho me ka ʻole o ka hoʻopaʻa ʻana i kahi koho ʻē aʻe.”
Eia naʻe, ʻo Sean Quinlan, ka Luna Hapa Nui — ka mea nona ka māhele ʻāina e noho ai ka wahi waihona ʻōpala i hāpai ʻia — ua ʻike ʻo ia i kēia koho pāloka me he lanakila lā.
“No ke kiaʻi ʻana i nā ʻāina mahi o kākou,” wahi āna ma ka papahele o ka Hale, “a me ke kiaʻi ʻana i ka wai inu makamae o kākou, ua paʻa nō koʻu kākoʻo ʻana.”
Ua kākoʻo ʻia kēia papahana e ka ʻOhana o Harry Nathaniel, Levani Lipton, ka ʻOhana Mar, a me Lisa Kleissner.
Sign up for our FREE morning newsletter and face each day more informed.
What stories will you help make possible?
Civil Beat’s reporting has helped paint a more complete picture of Hawaiʻi with stories that you won’t find anywhere else.
Your donation today will ensure that our newsroom has the resources to provide you with thorough, unbiased reporting on the issues that matter most to Hawaiʻi.
Give now. We can’t do this without you.
About the Author
-
Ben Angarone is a reporter for Civil Beat. You can reach him at bangarone@civilbeat.org.
