Ma Ko Honolulu Bālota O Nowemapa Kahi Puʻu Kālā No Ke Kākoʻo I Ka Poʻe Pōloli Ma Ka Nānā Aku
E kiʻi ʻia nā ʻauhau ʻāina no kēia puʻu kālā no ke kākoʻo i nā papahana e kākoʻo ana i ka poʻe pōloli paʻakikī o ka loaʻa o ka ʻai i hoʻoulu kūloko ʻia.
Ka nota a ka luna hoʻoponopono: Unuhi ʻia na Kamalani Johnson. Click here to read this article in English.
E holo ana kahi papahana hoʻolālā no ka bālota o Nowemapa no ka hoʻokumu ʻana he puʻu kālā no ke kōkua i nā mea noho o Oʻahu ma ka ʻimi i ka meaʻai hoʻoulu kūloko ʻia, ma hope nō hoʻi o ka hoʻoholomua ʻia e ke Komikina ʻĀpono o Honolulu i ka Poʻalua.
ʻAʻole e nui aʻe nā ʻauhau ma lalo o ka papahana i hoʻouna ʻia e Hawaiʻi Foodbank. Ma kona wahi, e kiʻi ʻia he māhele o nā ʻauhau ʻāina e holo ai he $8 miliona kālā o ka makahiki i kahi puʻu kālā no ke kākoʻo i ka lako meaʻai.
E kākoʻo ka puʻu kālā i nā papahana no ke kākoʻo “i ke ala e loaʻa ai ka meaʻai pono a emi i hoʻoulu ʻia ma ka Mokuʻāina ʻo Hawaiʻi, a pēlā pū nā mea i hana ʻia mai ia mau mea,” i ʻōlelo ai ke komikina ma kahi moʻolelo e kākoʻo ana i ka holomua ʻana o ka papahana.
Ua ʻāʻumeʻume ka Luna Hoʻomalu Kākoʻo o ke Komikina, ʻo Sommerset Yamamoto, ma ka walaʻau no nā keiki pōloli e hiki ʻole ana ke kia ma ka papa a ua ʻōlelo ʻo ia, he “lohi, ʻaʻole paʻa mau, a aia i ka politika o nā makahiki kālā” ko Honolulu nānā ʻana i kēia. “A e pono pū e loli.”
Ua nui ka hauʻoli o nā mea kākoʻo i ka Papahana 119 — ʻo kekahi mai loko mai o ka 300 i hoʻouna ʻia i ke Komikina — i ka manaʻo hoʻoholo, ma hope o ka ʻelima mahina o ke kūkā, noiʻi, a hāpai manaʻo ʻana. Inā ʻāpono ʻia na nā mea koho pāloka i Nowemapa, e lilo ka puʻu kālā he makakoho paʻa mau no ko Honolulu e hoʻolawa ai i ka nele i ka ʻai ʻole, wahi a Elia Herman, ko ka Food Bank luna hoʻokele hoʻopaipai.
“ʻO ke kumu e hoʻokumu ai he puʻu kālā o kēia ʻano, ʻo ka pololei, ʻaʻole nō he mea manaʻo ʻia ka poʻe ma nā noho alakaʻi politika a ma nā komikina,” i ʻōlelo ai ʻo Herman. “He ala kēia e hōʻoia ai i ko ke kūlanakauhale a kalana kākoʻo a kūpaʻa i ka hoʻolawa i ka nele i ka ʻai ʻole, a i ka lawa o ka ʻai a kēlā me kēia keiki, kupuna, a hale.”
Hōʻike ʻia ma ka moʻolelo hope iho nei o ka Food Bank no ka pōloli ma Hawaiʻi, i hoʻopuka ʻia ma Nowemapa 2025, aia ke nui aʻe nei ka nele i ka ʻai ʻole.
Nele kekahi mai loko mai o ka ʻehā kānaka o ko Oʻahu mau mea noho he 1 miliona i ka ʻai ʻole e noho a e ola pono ai, wahi a ka moʻolelo. ʻAʻole nō lako loa ka nohona o ka ʻelua hapakolu o ia poʻe — ma kahi o ka 165,000 kānaka — ʻo ia hoʻi, ʻaʻole e ʻai nei kekahi poʻe no ka lawa ʻole o ke kālā.
‘E Hoʻoikaika I Ko Kākou ʻŌnaehana Meaʻai’
Ua ʻōlelo ke kōmike komikina nāna i hāpai e hoʻoholomua ʻia ka papahana, he mau ʻaoʻao nāwaliwali pū ko nā puʻu kālā kūikawā no ka mea, hoʻopaʻa ʻia ke kālā o ka wā e hiki mai ana a hāiki mai ka moʻohelu.
Ma ka Poʻalua, ua hāpai kekahi mau lālā komikina i ia hopohopo kekahi.
“ʻO ka mana hoʻoholo moʻohelu o ka ʻAha Kūlanakauhale kekahi o nā mana nui i loaʻa i ka ʻAha Kūlanakauhale, a e like me ka nui o ke kālā e hoʻopaʻa ʻia no nā puʻu kālā kūikawā, pēlā ke emi ʻana mai o ka mana o ka ʻAha Kūlanakauhale,” i ʻōlelo ai ka Lālā Komikina ʻo Diane Kawauchi. ʻO ia pū ma ke kūʻē i ka papahana me Trey Gordner.
Ua lanakila nō naʻe ko ke kōmike ʻōlelo ʻana no ke “koʻikoʻi loa o ka nele i ka ʻai ʻole a e pono e nānā a kākoʻo nui loa ʻia.”
A i kēia, holo he 1.5% o ko Honolulu ʻauhau ʻāina o kēlā me kēia makahiki, a i ʻole ia, ma kahi o ka $24 miliona kālā, i ka ʻekolu puʻu kālā kūikawā, ʻo kekahi no nā hale noho emi, ʻo kekahi no ka wai maʻemaʻe a ʻāina, a ʻo kekahi no ka mālama ʻāina a nā mea koho pāloka i ʻāpono ai i ka makahiki 2024.
“Ma ke kākoʻo i ke kiʻi akamai ʻia o ka meaʻai hoʻoulu kūloko ʻia, e hiki nō iā kākou ke hoʻopili i ka nui lako me ka nui nele. Pēlā e hoʻoikaika ai i ko kākou ʻōnaehana meaʻai kūloko.” — Sommerset Yamamoto, lālā komikina o ko Honolulu Komikina
E hoʻonui ka papahana a ka Food Bank e hāpai nei i ka ʻauhau e hoʻopaʻa ʻia i ka 2%, a hoʻomāhelehele pono ʻia ma waena o ia mau puʻu kālā ʻekolu a me ka puʻu kālā hoʻolawa meaʻai. Ma ia ʻano, like ka nui kālā e loaʻa i nā puʻu kālā e kū nei me ka hoʻokumu ʻole ʻia o nā ʻauhau hou.
Ma ka holo o nā mahina, ua kūkā ke komikina me ka ʻohi manaʻo no ka papahana e hāpai ʻia ana, a ua hoʻonui ʻia ke koʻikoʻi o ke kiʻi i nā meaʻai hoʻoulu kūloko ʻia — a nā lālā komikina i ʻōlelo ai, ʻaʻole ia he mea e hōʻea ana i ka hale kūʻai i nā manawa a pau — i mea e hoʻolawa ʻia ai ka nele i ka ʻai ʻole.
Ma ke kākoʻo i ke kiʻi akamai ʻia o ka meaʻai hoʻoulu kūloko ʻia, e hiki nō iā kākou ke hoʻopili i ka nui lako me ka nui nele,” i ʻōlelo ai ʻo Yamamoto. “Pēlā e hoʻoikaika ai i ko kākou ʻōnaehana meaʻai kūloko.”
ʻAe ʻia ma lalo o kekahi māhele o ka papahana ke kiʻi ʻia o ka meaʻai hoʻoulu kūloko ʻole ʻia no ke kākoʻo ʻana i nā mea noho i ka wā e kūkala ʻia ai he pōulia, hōʻike ʻia nō naʻe, he 10% o ka puʻu kālā e hiki ke hoʻolilo ʻia ma ia ʻano wā.
I kēia manawa, holo ka papahana i kekahi kōmike komikina a me nā loio pāʻoihana o ke kūlanakauhale a kalana no ka hoʻoholo i ke ʻano e paʻa ai ka ʻōlelo ma ka bālota. Ma hope mai, hoʻi mai nō i ke komikina no ka ʻāpono hope loa ʻia.
He hiki nō i nā mea koho pāloka ke hoʻoponopono i ka palapala hoʻokele — ʻo ko ke kūlanakauhale palapala hoʻokele — ma o nā hoʻoponopono bālota i kēlā me kēia makahiki pā anahulu. Wānana ʻia nā manaʻo hope no nā papahana e paʻa ana ma ka bālota o Nowemapa 2026 ma kahi o ka hapalua like o Iulai i hiki ke hoʻouna ʻia i ke Kākau ʻŌlelo Kūlanakauhale ma ka hapalua like o ʻAukake.
Kākoʻo ʻia ko Civil Beat mau moʻolelo no ka nele hoʻokele waiwai na ka Hawaiʻi Community Foundation, he māhele o ka hana ma ka hoʻomohala i ke ala kaulike no ka poʻe a pau ma o ke Kiʻina CHANGE; a na ke Cooke Foundation.
